Na czym polega problem
Część kodu i danych sterownika może trafić do pliku stronicowania, gdy nie jest używana. Autor sterownika sam decyduje, które sekcje są stronicowalne, nadając im nazwy zaczynające się od „PAGE”. Kod uruchamiany na poziomie IRQL równym DISPATCH_LEVEL lub wyższym musi jednak cały czas siedzieć w pamięci. Jeśli sterownik oznaczył taki fragment jako stronicowalny, a procesor po niego sięgnie, powstaje błąd strony i Windows zatrzymuje się z kodem DRIVER_PORTION_MUST_BE_NONPAGED (0x000000D3).
To błąd projektowy po stronie producenta sterownika. Administrator nie naprawi go ustawieniami, ale może szybko zidentyfikować sterownik, sprawdzić nowszą wersję i dostarczyć producentowi komplet danych. Ten artykuł pokazuje, jak to zrobić bez zgadywania.
Objawy
- Niebieski ekran DRIVER_PORTION_MUST_BE_NONPAGED, czasem z nazwą pliku sterownika .sys na ekranie.
- Awaria pojawia się przy większej aktywności urządzenia, gdy system jest pod presją pamięci albo po wznowieniu z uśpienia.
- Parametr 2 zawiera zbyt wysoki IRQL (zwykle DISPATCH_LEVEL, czyli 2), a parametr 3 mówi, czy był odczyt (0), czy zapis (1).
- Nazwa sterownika bywa zapisana w pamięci jako KiBugCheckDriver i jest widoczna w analizie zrzutu.
Najczęstsze przyczyny
- Sterownik błędnie oznaczył własny kod lub dane jako stronicowalne – to główna przyczyna według Microsoftu.
- Funkcja stronicowalna została wywołana z procedury działającej na poziomie DISPATCH_LEVEL (np. z DPC lub z sekcji pod spinlockiem).
- Sekcja miała być zablokowana w pamięci na czas pracy, ale blokada została zwolniona za wcześnie.
- Starsza wersja sterownika, której zachowania nie zweryfikowano na nowej wersji Windows.
Rozwiązanie krok po kroku
Odczytaj parametry
Parametr 1 to adres pamięci, do której sięgnięto, parametr 2 – IRQL w chwili dostępu, parametr 3 – odczyt albo zapis, parametr 4 – adres instrukcji, która to zrobiła. Parametr 4 jest najcenniejszy, bo wskazuje konkretny kod.
Uzyskaj stos wywołań
Microsoft zaleca użycie debuggera jądra: najpierw analiza ogólna, potem wyświetlenie stosu. Moduł na szczycie stosu jest zwykle winnym sterownikiem; w razie potrzeby sprawdź jego wersję poleceniem lmvm.
!analyze -v kb lmvm nazwa_moduluZainstaluj aktualną wersję sterownika
Pobierz sterownik ze strony producenta urządzenia lub komputera. Jeśli awaria zaczęła się po aktualizacji, w Menedżerze urządzeń wybierz Właściwości, zakładkę Sterownik i przycisk Przywróć sterownik. Zabezpiecz się punktem przywracania, zanim ruszysz sterowniki.
Wymuś ujawnienie błędu na maszynie testowej
Weryfikator sterowników z opcją wymuszania kontroli IRQL usuwa stronicowalną pamięć z zestawu roboczego, przez co błąd tego rodzaju ujawnia się natychmiast i powtarzalnie. Włączaj go tylko na komputerze testowym i dla jednego sterownika.
verifier /standard /driver nazwa.sys verifier /resetZgłoś błąd producentowi
W zgłoszeniu podaj kod 0xD3, parametr 4, wersję sterownika i zrzut pamięci. Napisz, że sterownik uruchamia stronicowalny kod na poziomie DISPATCH_LEVEL lub wyższym – to precyzyjny opis, który skraca drogę do poprawki.
Jak zapobiegać
- Instaluj sterowniki urządzeń serwerowych wyłącznie z witryny producenta serwera lub urządzenia.
- Przed aktualizacją sterowników krytycznych (dyski, sieć) przeczytaj notatki wydania i przygotuj sposób cofnięcia zmiany.
- Utrzymuj aktualny BIOS i firmware kontrolerów, bo wiele poprawek sterowników zależy od ich wersji.
- Włącz zrzut jądra na wszystkich serwerach, żeby nie czekać na powtórzenie awarii.
W firmie
Na serwerach z kontrolerami RAID, kartami sieciowymi i HBA takie błędy są szczególnie niewygodne, bo sterownik ładuje się przy starcie i zatrzymuje cały system. Zanim zaktualizujesz sterownik na serwerze produkcyjnym, sprawdź uwagi do wydania i odtwórz zmianę na maszynie testowej lub w oknie serwisowym. Pomagamy w tym firmom, które zlecają nam administrację serwerami w Warszawie: od zebrania zrzutu po uzgodnienie wersji sterownika z producentem sprzętu.
Pytania i odpowiedzi
Czy 0xD3 oznacza, że brakuje mi pamięci RAM?
Nie. Pamięć nie jest tu wyczerpana – sterownik zadeklarował, że fragment kodu może być wyrzucony z pamięci, a potem wykonał go w kontekście, w którym to jest zabronione. Więcej RAM zmniejsza prawdopodobieństwo, że fragment akurat zostanie wyrzucony, lecz nie usuwa błędu.
Czym różni się ten błąd od DRIVER_IRQL_NOT_LESS_OR_EQUAL (0xD1)?
Oba dotyczą dostępu do pamięci stronicowalnej na zbyt wysokim IRQL. Kod 0xD3 Microsoft kojarzy ściśle z błędnie oznaczonymi własnymi sekcjami sterownika, a 0xD1 jest ogólniejszy i obejmuje także złe wskaźniki i inne błędy w kodzie.
Źródła
Opracowanie: zespół REDBAX – serwis komputerowy i obsługa informatyczna firm, Warszawa-Wawer. Stan na 02.11.2026. Kroki wykonujesz na własną odpowiedzialność – przed zmianami w systemie zrób kopię ważnych danych.