Na czym polega problem
IOMMU to układ, który tłumaczy adresy używane przez urządzenia (karty graficzne, sieciowe, akceleratory) na adresy pamięci fizycznej i pilnuje, żeby urządzenie sięgało tylko tam, gdzie wolno. Jeśli urządzenie ma dostęp do pamięci procesu, IOMMU rozpoznaje jego przestrzeń adresową po identyfikatorze ASID. Kod 0x00000158 oznacza, że IOMMU zgłosił błąd strony dla identyfikatora, który nie jest prawidłowy. Według Microsoftu jest to niebezpieczne, bo ten sam ASID mógł już zostać użyty ponownie dla innej przestrzeni.
Dokumentacja podaje cztery użyteczne parametry. Parametr 1 to nieprawidłowy ASID, parametr 2 liczba używanych obecnie identyfikatorów, parametr 3 proces, który korzysta z tego ASID, a parametr 4 licznik odwołań do niego. Dzięki temu administrator może wskazać proces związany z urządzeniem i zawęzić poszukiwania do sterownika, który udostępnia pamięć procesu sprzętowi. Kod dotyczy Windows 11 i serwerów, które używają IOMMU, a więc także hostów wirtualizacji.
Objawy
- Niebieski ekran ILLEGAL_IOMMU_PAGE_FAULT, często podczas pracy aplikacji używającej akceleratora, takiego jak karta graficzna lub układ do obliczeń.
- Zdarzenie 1001 z czterema parametrami, z których trzeci wskazuje proces.
- Awaria pojawia się po aktualizacji sterownika grafiki lub akceleratora, po zmianie ustawień IOMMU w BIOS-ie albo po włączeniu funkcji ochrony przed atakami DMA.
- Na hoście wirtualizacji problem występuje przy maszynach z przypisanym na stałe urządzeniem sprzętowym.
Najczęstsze przyczyny
- Sterownik urządzenia, które współdzieli pamięć procesu przez IOMMU, wysłał lub przyjął żądanie dla ASID, który został już zwolniony lub nigdy nie był przydzielony.
- Błąd firmware urządzenia lub BIOS-u w obsłudze tablic IOMMU.
- Niezgodność wersji sterownika i systemu, szczególnie po dużej aktualizacji Windows.
- Hipoteza do sprawdzenia: zmiana w ustawieniach IOMMU lub wirtualizacji w BIOS-ie, po której komponenty nie zgadzają się co do stanu sprzętu.
Rozwiązanie krok po kroku
Zapisz cztery parametry
Z zdarzenia 1001 przepisz wszystkie wartości: ASID, liczbę używanych ASID, adres procesu i licznik odwołań. Liczba używanych identyfikatorów i licznik odwołań pozwolą producentowi ocenić, czy to wyciek, czy przedwczesne zwolnienie.
Zidentyfikuj proces z parametru 3
W WinDbg wypisz informacje o procesie spod adresu z parametru 3. Nazwa pliku wykonywalnego mówi, jaka aplikacja korzystała z urządzenia, a to często wskazuje sterownik.
!process <parametr 3> 0Przeanalizuj stos i moduły
Wykonaj analizę ogólną i zobacz, który sterownik sprzętu (grafika, akcelerator, karta sieciowa) znajduje się na stosie lub w pobliżu.
!analyze -v kb lm t nSprawdź ustawienia ochrony DMA
Okno Informacje o systemie pokazuje m.in. stan ochrony DMA jądra. Zapisz wartość i porównaj z innymi komputerami tego modelu. Pomoże to ocenić, czy ścieżka IOMMU jest aktywna.
msinfo32.exeZaktualizuj sterowniki urządzenia i BIOS
Skup się na sterowniku grafiki lub akceleratora wskazanym w poprzednim kroku. Zaktualizuj też BIOS, bo wydania firmware często poprawiają obsługę IOMMU.
Get-CimInstance Win32_VideoController | Select-Object Name, DriverVersion, DriverDatePrzetestuj z wyłączonym IOMMU w BIOS-ie
Jako test, nie jako rozwiązanie, wyłącz w ustawieniach UEFI opcję IOMMU lub wirtualizacji I/O (Intel VT-d, AMD IOMMU) i sprawdź, czy awaria znika. Wyłączenie osłabia ochronę przed atakami DMA i może zablokować funkcje wirtualizacji, więc po teście przywróć ustawienie.
Zgłoś producentowi sterownika
Dołącz cztery parametry, nazwę procesu, wersję sterownika, BIOS i zrzut. Przy hostach wirtualizacji dopisz konfigurację urządzenia przypisanego do maszyny.
Jak zapobiegać
- Sterowniki grafiki i akceleratorów wdrażaj po teście na jednej stacji, a nie jednocześnie na wszystkich.
- Aktualizuj BIOS według zaleceń producenta, zwłaszcza na hostach z przypisanymi urządzeniami.
- Dokumentuj ustawienia IOMMU i wirtualizacji w BIOS-ie, aby po aktualizacji firmware można je było porównać.
- Nie wyłączaj ochrony DMA na stałe tylko po to, by ukryć objawy błędu.
W firmie
Najczęściej temat dotyczy stacji roboczych z kartami graficznymi do projektowania lub obliczeń oraz hostów wirtualizacji z przypisanymi akceleratorami. Zanim zmienisz ustawienia IOMMU w BIOS-ie, miej na uwadze, że wyłączenie go wpływa na bezpieczeństwo i na działanie maszyn wirtualnych. Wyjaśnimy zależności i bezpiecznie zrobimy test, a konfigurację serwerów wirtualizacji w Warszawie przeprowadzamy w oknie serwisowym, z gotowym planem powrotu do poprzedniego stanu.
Pytania i odpowiedzi
Co to jest ASID?
To identyfikator przestrzeni adresowej, którym IOMMU oznacza kontekst tłumaczenia adresów dla urządzenia. Gdy zostanie zwolniony, może zostać użyty ponownie dla innego procesu, dlatego błąd strony dla nieważnego ASID jest niebezpieczny.
Czy wyłączenie IOMMU rozwiąże problem?
Może go ukryć, ale osłabia ochronę przed atakami DMA i może wyłączyć funkcje wirtualizacji. Użyj tego wyłącznie jako testu do ustalenia przyczyny, a trwale napraw sterownik lub BIOS.
Czy kod dotyczy tylko kart graficznych?
Nie. Dotyczy każdego urządzenia, które korzysta z IOMMU i współdzieli pamięć procesu. Karty graficzne i akceleratory są najczęstszym przykładem, ale dokumentacja nie ogranicza kodu do nich.
Źródła
Opracowanie: zespół REDBAX – serwis komputerowy i obsługa informatyczna firm, Warszawa-Wawer. Stan na 02.11.2026. Kroki wykonujesz na własną odpowiedzialność – przed zmianami w systemie zrób kopię ważnych danych.